Droge ogen tijdens beeldschermwerk ontstaan vaak doordat je minder knippert en lang naar dezelfde afstand kijkt. Ook een ongunstige schermpositie, droge lucht of te weinig pauzes kunnen klachten versterken. Je kunt meestal al veel verbeteren door bewuster te knipperen, je werkplek goed in te stellen en je ogen regelmatig rust te geven.
In dit artikel lees je hoe je droge ogen tijdens beeldschermwerk voorkomt. De tips zijn geschikt voor thuiswerken en werken op kantoor. Heb je aanhoudende pijn, duidelijke roodheid of veranderingen in je zicht? Neem dan contact op met een opticien, huisarts of andere zorgverlener.
Waarom krijg je droge ogen achter een scherm
Wanneer je naar een scherm kijkt, knipper je vaak minder vaak of minder volledig. Knipperen verspreidt het traanvocht over het oogoppervlak. Dat laagje houdt je ogen vochtig en helpt om kleine vuildeeltjes weg te voeren. Als je minder knippert, verdampt het traanvocht sneller.
Ook je kijkgedrag speelt een rol. Tijdens lezen, typen of videobellen blijven je ogen langere tijd op een vast punt gericht. Je ogen veranderen dan minder vaak van focus. Daardoor kunnen ze vermoeid aanvoelen, zelfs als je scherm niet bijzonder fel staat.
Droge ogen kunnen verschillende klachten geven. Je kunt last krijgen van een branderig gevoel, jeuk, een zanderig gevoel of tijdelijke wazigheid. Sommige mensen krijgen juist tranende ogen. Dat lijkt misschien vreemd, maar je ogen kunnen extra tranen aanmaken als reactie op irritatie.
Knipper bewust vaker tijdens het werken
Een eenvoudige eerste stap is bewuster knipperen. Je hoeft niet de hele dag te tellen hoe vaak je knippert. Het helpt wel om jezelf regelmatig aan een paar rustige, volledige knippers te herinneren. Sluit je ogen daarbij kort helemaal en ontspan je gezicht.
Een kleine routine werkt vaak beter dan een losse herinnering. Knipper bijvoorbeeld bewust een paar keer wanneer je een e-mail hebt verzonden, een telefoongesprek start of een document opslaat. Zo verbind je de gewoonte aan handelingen die je toch al uitvoert.
Probeer ook niet voortdurend met halfgesloten ogen naar het scherm te kijken. Dat gebeurt soms wanneer tekst te klein is of het beeld te fel aanvoelt. Vergroot liever de tekst of pas de helderheid aan. Zo voorkom je dat je onbewust je ogen aanspant.
Neem korte momenten zonder scherm
Je ogen hebben baat bij korte onderbrekingen. Kijk tijdens zo’n moment niet naar je telefoon, maar richt je blik op iets anders. Een raam, een voorwerp aan de andere kant van de kamer of een korte wandeling geeft je ogen een andere kijkafstand.
Je kunt werken met een eenvoudige kijkroutine. Kijk na een periode van geconcentreerd schermwerk bewust een tijdje in de verte. Het doel is vooral dat je je blik losmaakt van het scherm en je ogen niet voortdurend op dezelfde korte afstand gebruikt.
Plan deze momenten voordat je ogen geïrriteerd raken. Wacht je tot je branderige ogen krijgt, dan ben je vaak al te lang doorgegaan. Een pauze hoeft niet lang te duren om nuttig te zijn. Even opstaan, water pakken of uit het raam kijken kan al een verschil maken.
Meer ideeën voor het inplannen van rustmomenten lees je in het artikel over gezonde schermpauzes tijdens je werkdag.
Stel je scherm goed in
De instellingen van je scherm kunnen invloed hebben op hoe prettig je ogen aanvoelen. Zet de helderheid niet automatisch zo hoog mogelijk. Een erg helder scherm in een donkere kamer kan oncomfortabel zijn. Een te donker scherm in een lichte ruimte kan er juist voor zorgen dat je moeite doet om de tekst te lezen.
Let op het verschil tussen je scherm en de ruimte eromheen. Probeer grote contrasten te vermijden. Staat er bijvoorbeeld een fel raam recht achter je scherm, dan kunnen reflecties en tegenlicht je ogen extra belasten. Draai het scherm of verander je zitplek als dat mogelijk is.
Maak tekst en afbeeldingen groot genoeg. Je hoort niet voorover te leunen of je ogen samen te knijpen om iets te kunnen lezen. Een iets grotere letter is vaak een betere oplossing dan dichter naar het scherm toe bewegen.
Een warme schermmodus kan voor sommige mensen prettiger aanvoelen, vooral in de avond. Zo’n instelling maakt het beeld vaak geler. Het is geen vervanging voor pauzes of een goede werkhouding, maar je kunt deze optie uitproberen als fel of koel licht oncomfortabel aanvoelt.
Let op de afstand en hoogte van je scherm
Zet je scherm op een comfortabele afstand waarbij je tekst goed kunt lezen zonder voorover te buigen. De juiste afstand verschilt per persoon en hangt ook af van de grootte van je scherm en je zicht. Belangrijk is dat je niet voortdurend naar voren schuift om details te zien.
De bovenkant van het scherm staat bij veel mensen ongeveer op ooghoogte of iets daaronder. Je kijkt dan licht naar beneden in plaats van voortdurend omhoog. Dat is niet alleen prettig voor je nek, maar kan er ook voor zorgen dat je oogleden een groter deel van het oog bedekken. Daardoor kan het oogoppervlak minder snel uitdrogen.
Gebruik je twee schermen? Plaats het scherm dat je het vaakst gebruikt recht voor je. Zo voorkom je dat je voortdurend met je hoofd en ogen naar één kant draait. Werk je vooral met een laptop, dan kan een los toetsenbord helpen om het scherm op een prettigere hoogte te zetten.
Voorkom droge lucht rond je werkplek
Droge lucht kan ervoor zorgen dat traanvocht sneller verdampt. Dat merk je soms in een ruimte met verwarming, airconditioning of veel luchtstroming. Je ogen kunnen dan trekkerig of branderig worden, ook als je scherm goed staat ingesteld.
Zet een ventilator of luchtrooster liever niet rechtstreeks op je gezicht. Een constante luchtstroom langs je ogen kan irritatie versterken. Kijk of je de richting kunt aanpassen of ga iets verder van de luchtstroom vandaan zitten.
Ventileer je werkruimte regelmatig. Een korte onderbreking waarbij je een raam opent kan tegelijk een goed moment zijn om even weg te kijken van je scherm. Let er wel op dat koude of harde tocht niet rechtstreeks langs je ogen stroomt.
Een prettige werkomgeving helpt, maar je hoeft niet meteen allerlei apparaten aan te schaffen. Begin met eenvoudige aanpassingen aan je zitplek, de verwarming en de richting van de luchtstroom.
Gebruik oogdruppels niet zomaar
Bij droge ogen denken veel mensen direct aan oogdruppels. Kunsttranen kunnen voor sommige mensen verlichting geven, maar het is verstandig om eerst na te gaan waardoor je klachten ontstaan. Druppels lossen bijvoorbeeld niet op dat je te lang zonder pauze werkt of met je ogen in een sterke luchtstroom zit.
Vraag advies aan een apotheek, opticien of huisarts als je niet weet welk product bij je past. Gebruik oogdruppels volgens de aanwijzingen op de verpakking. Heb je druppels vaak nodig of blijven de klachten terugkomen, laat dan beoordelen of er een andere oorzaak meespeelt.
Wrijf niet hard in je ogen wanneer ze jeuken of branden. Dat kan de irritatie verergeren. Sluit je ogen kort, was je handen en kijk of een rustmoment of een aanpassing van je werkplek helpt.
Controleer je zicht en je lenzen
Je ogen kunnen sneller vermoeid raken wanneer je zicht niet optimaal is gecorrigeerd. Dat geldt ook wanneer je bril of contactlenzen niet meer goed aansluiten bij wat je nodig hebt. Je gaat dan misschien onbewust turen, knijpen met je ogen of dichter bij het scherm zitten.
Draag je contactlenzen? Dan kunnen je ogen tijdens lang schermwerk sneller droog aanvoelen. Bespreek terugkerende klachten met een opticien of oogzorgprofessional. Misschien is een andere oplossing of een aangepast gebruiksadvies geschikter. Houd je lenzen schoon en volg de onderhoudsinstructies die je hebt gekregen.
Plan een controle wanneer klachten nieuw zijn, steeds vaker voorkomen of niet verbeteren na aanpassingen. Een goed ingestelde werkplek is nuttig, maar vervangt geen controle van je ogen wanneer dat nodig is.
Maak een eenvoudige routine voor je werkdag
Losse tips zijn handig, maar een vaste routine maakt het makkelijker om je ogen te ontzien. Gebruik bijvoorbeeld deze aanpak aan het begin van je werkdag:
- Controleer of je scherm schoon is en geen storende reflecties geeft.
- Stel de tekstgrootte en helderheid zo in dat je comfortabel kunt lezen.
- Zet je scherm op een passende afstand en hoogte.
- Leg water in de buurt en voorkom een directe luchtstroom naar je gezicht.
- Plan korte momenten waarop je wegkijkt van het scherm.
- Knipper bewust wanneer je langere tijd leest of geconcentreerd typt.
Merk je dat je ogen aan het einde van de dag droog worden? Kijk dan terug naar je werkpatroon. Heb je lange tijd zonder onderbreking gewerkt, stond de verwarming hoog of moest je turen naar kleine tekst? Door één oorzaak tegelijk aan te pakken, ontdek je beter welke verandering helpt.
Wanneer moet je hulp zoeken
Droge ogen door schermwerk zijn vaak tijdelijk, maar niet iedere oogklacht komt door je computer. Neem contact op met een zorgverlener als de klachten duidelijk toenemen, lang aanhouden of je dagelijkse bezigheden hinderen.
Laat je ook adviseren bij hevige pijn, sterke roodheid, lichtschuwheid, pus of een blijvende verandering van je zicht. Bij plotselinge ernstige klachten is snelle medische beoordeling belangrijk.
De beste aanpak begint meestal met kleine aanpassingen. Knipper vaker, kijk regelmatig weg, maak tekst goed leesbaar en voorkom droge lucht of tocht langs je gezicht. Zo geef je je ogen tijdens een lange werkdag meer rust zonder je werk onnodig ingewikkeld te maken.
